Amasya Tarihi Ve Otantik Evleri Konakları



ISBN: 978-605-88104-0-2
Amasya Tarihi Ve Otantik Evleri Konakları
Doğal güzellikleriyle ünlü Amasya, Yeşilırmak kıyısındaki tarihi Yalıboyu evleriyle de dikkat çekiyor. Mimari dokusuyla Osmanlı döneminden izler taşıyan bu evler bugün otel, kafe, bar ya da restoran olarak hizmet veriyor.
Amasya’nın çeşitli yerlerinde, özellikle Yeşilırmak sahil şeridinde yer alan geleneksel Osmanlı evleri kentin tarihi ve mimari dokusuna örnek teşkil ediyor. Eski Amasya evlerinden günümüze kalmış olanlar daha çok 19’uncu yüzyıla ait. Amasya’nın deprem kuşağı içerisinde yer alması, şehirde çeşitli zamanlarda yangınların meydana gelmesi, ayrıca ahşap malzemenin fazla uzun ömürlü olmayışı nedeniyle daha eski dönemlere ait ev örnekleri bulunmuyor.
Amasya’daki mevcut konutlar ‘hımış’ ve ‘bağdadî’ teknikle yapılmış örnekler. Genellikle yan yana, bitişik olarak düzenlenmiş. En güzel örnekleriyse ‘Yalıboyu Evleri’ dir. Bu evler Yeşilırmak kenarında, tarihi sur duvarı üzerine, ahşap çatkı sistemiyle yapılmış. Kerpiç dolgulu, kırma ya da beşik çatısının üzeri oluklu kiremitle örtülmüş. Geleneksel Osmanlı evinin bütün özelliklerini bünyesinde taşıyor.
Tarihi otantik evler; Amasya’nın tarihi kimliğiyle uyumlu bir görünüm sergiliyor. Eski Amasya evlerinden günümüze ulaşabilen örnekler arasında haremlik ve selamlık tarzda düzenlenmiş örnekler de bulunuyor. Ya aynı yapı içerisinde kaynaşık bir biçimde ya da birbirinden bağımsız şekilde yer alıyorlar. Evler genellikle avlulu ve bahçelidir.
Özellikle harem ve selamlık tarzda düzenlenmiş örneklerde bahçe ortada kalıyor, konutların dışarıya kapalı bir görünümü var. Eski Amasya konutları bodrum üzerine tek kat ya da iki katlı olarak inşa edilmiş olup, bazılarında birinci kat üzerinde, bazılarında ise ikinci kat üzerinde köşk olarak bilinen ‘şahniş’ yer alıyor.
Konutların ikinci katları genellikle cumbalıdır. Bu sayede daha fazla yer kazanılıyor. Özellikle Yalıboyu’nda tarihi sur duvarı üzerine yapılmış olan konutlarda bu özelliği görebilirsiniz. Buradaki konutlar ‘eliböğründe mimari’ye örnek teşkil ediyor.
Amasya Evleri genellikle yan yana, sırt sırta ve bitişik nizam yapılmış; konutlar haremlik ve selamlık olarak düzenlenmiştir. Evler daha çok bodrum üzeri tek ve iki katlı olup; birinci ve ikinci kat üzeri “sahniş – sahn-ı şirin”li diğer adıyla, üç tarafı pencereli, çıkma tarzı cumba olanlarına da rastlanmaktadır.
Evlerin çoğu avlulu ve bahçelidir. Bahçe, haremlik ve selamlık arasında kalmakta, burada ocak ve su kuyusu bulunmaktadır. İkinci katları çoğunlukla cumbalıdır. Bununla, hem ev planında simetri sağlanmış, hem de daha fazla yer kazanılması hedeflenmiştir. Özellikle Yalıboyu’nda, Roma Dönemi sur duvarları üzerine yapılmış olan konutlarda, Yeşilırmak’a bakan güney yöndeki evler,”eliböğründe”lerle diğer adıyla ahşap evlerin çıkmalarına destek için yerleştirilen çapraz payanda ile desteklenerek dışarıya taşırılmış, böylece daha geniş iç mekan elde edilmiştir. Bahçeden konuta geçiş, yine bahçe içerisinde yer alan Arnavut kaldırımından sağlanır.
1915 yangını, 1939 depremi ve zaman zaman meydana gelen sel felaketleri, ahşap konutları olumsuz etkilemiştir. Hatuniye Mahallesi bu olumsuzluklardan en az etkilenmiş olan bölgedir.
Amasya evleri hakkında daha ayrıntılı bilgiler vermekte yarar görmekteyim; “Hımış”yapı tekniği Anadolu’dan Balkanlara kadar uzanan coğrafyada çokça kullanılmıştır. Bu tekniğe göre, ahşap çatkı arası kerpiç ile doldurulmakta, zemin kat çoğunlukla taştan örülmektedir. Amasya evlerinde de bu yapı tekniği gözlenmektedir.
Bu tür ahşap evler uzun ömürlü olmadığı için, Selçuklu ve son dönemi hariç, Osmanlı devrinden günümüze mimari örnekleri kalmamıştır. Doğal afetler ve yangınlar da bu örneklerin kaybolmasında büyük rol oynamıştır. Örneğin 1915 yılında meydana gelen yangında, Amasya’nın en bayındır mahalleleri ve çarşıları kül olmuştur. Günümüze kadar gelebilen Amasya evleri, 19. yüz yılın ikinci yarısına aittir.

————————————————
Kamera/Metin Yazım : Mehmet SÖKMEN
Seslendirme : Rüksan Sökmen
Çekim Tarihi : 08.04.2015
Prodüksiyon Yapım Tarihi: 24.04.2015
Video Prodüksiyon Yapım,
Yayın Ve Yönetmeni: Mehmet SÖKMEN – 0532 525 84 93
Web: www.mehmetsokmen.tv

source

Bu gönderiyi beğendiniz mi ? Hemen oy verin !

[Toplam Oy: 0 Ortalama: 0]

Daha fazlası için arama yapın !

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Bir Cevap Yazın