Erzurum Ulu Camii Atabeg Camii, Atabey Camii Tarihe Yolculuk 4K UHD Erzurum

ISBN 978-605-88104-0-2
Erzurum Ulu Camii Atabeg Camii, Atabey Camii Tarihe Yolculuk 4K UHD Erzurum
Erzurum ili, Yakutiye ilçesinde bulunan ve şehrin en eski, en büyük camisi olma özelliğini taşıyan camidir. Malazgirt Meydan Muharebesinden sonra Anadolu’da ilk kurulan Türk beyliği, Erzurum’da kurulmuş ve Erzurum’u başşehir edinmiş olan Saltuklu Beyliğidir. Malazgirt Zaferinin kazanılmasında önemli rol oynayan Emir Saltuk, beyliğin kurucusudur. Sultan Alparslan, Malazgirt Zaferinden sonra, Bizans İmparatoru dördüncü Romanos Diogenes’in ölümü ile, anlaşma şartlarının yerine getirilmemesi üzerine, emrindeki komutanlara, Anadolu’da fetihlere devam edilmesini emretmişti. Buna dayanarak Emir Saltuk, Erzurum ve civarını fethederek, Saltuklular Beyliğini kurmuştur.
Büyük Selçuklu Devleti kökenli olan Saltuklu Beyliği ile birlikte adeta Selçuklu mimarisi de Erzuruma girmiştir. Erzurum İlinde bulunan zamanının devasa niteliğindeki yapılar, günümüzde birer tarihi eser niteliğindedir. Kendilerine has özellik ve ustalıkla yapılmış eserlerin arasında önemli bir yeri olan Atabey Camii, Atabek Camii diye de adlandırılan Erzurum Ulu Camii, 1179 yılında Saltukoğullarından Melik Nasirüddin Muhammed Bey (1174-1185) zamanında yapılmıştır. Kendisinin, Irak Selçukluları Sultanı Üçüncü Tuğrul ve asıl iktidarı elinde tutan Atabeg Kızıl Arslan’a tâbi olduğu 1189 senesinde basılan bir sikkeden anlaşılmaktadır. Melik Nasirüddin Muhammed Bey döneminde yapılan Erzurum Ulu Caminin “Atabeg Camii” ya da “Atabey Camii” diye adlandırılmasının sebebi, Sultan Atabeg Kızıl Arslan’a duyulan bağlılık ve hürmetten dolayıdır.
Bilindiği üzere ilk dönem İslam Mimarisi’nin sütunlar üzerine oturan düz dam ve örtülü avlu şeklinde yapılan camileri örnek alınarak Anadolu’daki Ulu Camiler imar edilmiştir. Sıcak ülkelerde üzeri açık bırakılan avlular, Anadolu’da küçültülmüş ve caminin içine alınmış, camii adeta kapalı bir mekana dönüştürülmüştür. Selçuklu Dönemi’nde bazı camilerin üzeri düz dam ile örtülürken, Osmanlı döneminde de ilk kez anıtsal mekanlar ortaya çıkaran mimarlık uygulamaları görülmüştür. Erzurum Ulu Camii Selçuklu mimarisine uygun olarak yapılmıştır. (52,5m x 41m) 2152,5 m2 alana kurulu, iç kullanım alanı 2000 m2 dir. 6000 kişi kapasitelidir. Günümüzde 4500 kişi aynı anda rahatlıkla namaz kılabilmektedir. Caminin beş kapısı vardır. Kapılardan ikisi doğuda, üçü de kuzeydedir. Kapıların hiç birisi bir diğerine benzememektedir. Doğudaki ilk kapının her iki yanında da birer mihrapçık olup, kenarına 1860 yılında yapılan onarımın kitabesi yerleşiktir.
Caminin üç kubbesi vardır. İlk yapımındaki mihrap duvarı ön kısımları sivri şekilde olan kemerlerin üzerine oturtulmuş büyük pandantifli bir kubbe ile örtülüdür. Yapıldığı günden beri orijinal hali ile günümüze kadar varlığını sürdürmüş olan bu kubbe “kırlangıç örtü” diye adlandırılan ahşap örtüdür.
Yapılış dizayn özelliği ile Camii içerisindeki nemi toplar ve çekerek dışarıya tahliye eder. Camii çok kapalı bir mekan görünümünde olsa bile bu kubbe sayesinde Camii içerisinde nem olmaz. Kırlangıç örtüden doğu, batı ve güney yönlere açılan üç adet küçük pencere vardır. Kuzey yöne açılan pencere yoktur.
Kırlangıç örtünün kuzey yöndeki bölümüne düşen ve camii içinden bu bölüme bakıldığında ikinci germesi üzerinde; Caminin yapılış tarihi olan 1179 yılının kızgın şiş kullanılarak ahşap üzerine arapça rakamlarla yazıldığı görülmektedir. Güneyden kuzeye doğru Kırlangıç kubbe ile Mukarnas taş oyma kubbe arasında yer alan ikinci kubbe, tavanında yer alan ve gökyüzüne açılan penceresi ile caminin aydınlanma unsurlarından birini oluşturmaktadır.

Bunlara ek olarak 6000 kişinin aynı anda bulunduğu kapalı mekanda ses iletişimini daha sağlıklı kılmak için Caminin tam orta bölümüne Mukarnas Kubbe yerleştirilmiştir. Kıble yönünden birinci sırada kırlangıç kubbe, ikinci sıradaki orta kubbeden sonra üçüncü kubbe olan ve bulunduğu konum itibariyle de Caminin tam orta mevkiine denk düşen mukarnas işlemeli kubbe üzerinde de tam gökyüzüne açılan bir pencere vardır. Bu kubbe sayesinde hem caminin aydınlanması ve hem de mevcut sesin 10 kat daha yüksek tonda yayılması sağlanmıştır.

Kamera/Metin Yazım : Mehmet SÖKMEN
Seslendirme : Rüksan SÖKMEN
Çekim Tarihi : 31.07.2015
Prodüksiyon Yapım Tarihi: 26.09.2015
Video Prodüksiyon Yapım,
Yayın Ve Yönetmeni: Mehmet SÖKMEN – 0532 525 84 93
web: www.mehmetsokmen.tv
www.youtube.com/mehmetsokmen1

source

Bu gönderiyi beğendiniz mi ? Hemen oy verin !

[Toplam Oy: 0 Ortalama: 0]

Daha fazlası için arama yapın !

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Daha fazlası için arama yapın !

Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

Yorum Yapın

Your email address will not be published.


*